Təhvil-təslim aktı malın, işin və ya xidmətin bir tərəfdən digərinə faktiki verilməsini və qəbul edilməsini rəsmiləşdirən sənəddir. O, müqavilə üzrə öhdəliyin icra olunduğunu təsdiq edir və tərəflər arasında mübahisə yarandıqda mühüm sübut rolunu oynayır.
Bu bələdçidə təhvil-təslim aktının nə olduğunu, hansı məlumatları özündə saxladığını, hüquqi əsaslarını və düzgün tərtib qaydasını izah edirik. Müqavilə anlayışı üçün Müqavilə nədir bələdçimizə baxa bilərsiniz.
Təhvil-təslim aktı nədir?
Təhvil-təslim aktı əsas müqaviləyə əlavə olaraq tərtib edilən və öhdəliyin faktiki yerinə yetirilməsini sənədləşdirən aktdır. Məsələn, satıcı malı təhvil verdikdə, podratçı görülən işi sifarişçiyə təqdim etdikdə və ya icraçı xidməti başa çatdırdıqda tərəflər bu aktı imzalayırlar. Akt həm işin qəbul edildiyini, həm də onun hansı vəziyyətdə təhvil verildiyini qeyd edir.
Təhvil-təslim aktının əsas funksiyaları:
- Müqavilə öhdəliyinin icra olunduğunu təsdiq edir
- Təhvil verilən obyektin vəziyyətini və miqdarını qeyd edir
- Ödəniş öhdəliyinin yaranması üçün əsas yaradır
- Mübahisə zamanı məhkəmədə sübut sənədi kimi istifadə olunur
Təhvil-təslim aktında hansı məlumatlar olmalıdır?
Düzgün tərtib edilmiş akt aşağıdakı rekvizitləri özündə saxlamalıdır:
- Aktın adı, nömrəsi və tarixi - sənədin tərtib edildiyi yer və zaman
- Tərəflər - təhvil verən və qəbul edən tərəfin adı, VÖEN və əlaqə məlumatları
- Əsas müqaviləyə istinad - hansı müqavilə üzrə təhvilin aparıldığı (müqavilənin nömrəsi və tarixi)
- Təhvil verilən obyektin təsviri - malın, işin və ya xidmətin adı və xüsusiyyətləri
- Miqdar və vəziyyət - obyektin miqdarı, keyfiyyəti və qüsurların olub-olmaması
- Qeydlər - aşkarlanan çatışmazlıqlar və ya iradlar (varsa)
- İmzalar - hər iki tərəfin səlahiyyətli nümayəndələrinin imzaları
Təhvil-təslim aktının hüquqi əsası
Təhvil-təslim aktı çox vaxt podrat (iş görülməsi) və alqı-satqı münasibətlərində istifadə olunur və Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə tənzimlənən müqavilə öhdəliklərinin icrasını sənədləşdirir. Podrat müqaviləsində görülən işin nəticəsi məhz təhvil-təslim aktı ilə qəbul edilir və bununla sifarişçinin ödəniş öhdəliyi yaranır.
Praktikada tərəflər malların və ya işlərin təhvilini təsdiq edən aktı razılaşmış müddət ərzində imzalamalıdırlar. Qəbul edən tərəf ciddi əsas olmadan aktı imzalamaqdan imtina edərsə, bu, müqavilə öhdəliyinin pozulması kimi qiymətləndirilə bilər və qarşı tərəf dəyən zərərin ödənilməsini tələb etmək hüququ qazanır.
Təhvil-təslim aktı nə vaxt tərtib olunur?
Akt aşağıdakı hallarda hazırlanır:
- Malın alıcıya çatdırılması və qəbul edilməsi zamanı
- Podrat üzrə görülən işin sifarişçiyə təhvil verilməsində
- Xidmətin başa çatdırılması və nəticənin qəbulunda
- Əmlakın (torpaq, tikili, avadanlıq) bir tərəfdən digərinə verilməsində
- İcarə müqaviləsi üzrə obyektin təhvili və geri qaytarılmasında
İcarə münasibətləri üçün İcarə müqaviləsi bələdçimizdə obyektin təhvil qaydası barədə əlavə məlumat tapa bilərsiniz.
Təhvil-təslim aktı və protokol
Təhvil-təslim aktı bəzən təhvil-təslim protokolu adı ilə də tərtib edilir. Hər iki halda məqsəd eynidir: obyektin faktiki verilməsini və vəziyyətini sənədləşdirmək. Protokol anlayışı və növləri barədə daha ətraflı Protokol nədir bələdçimizə baxa bilərsiniz.
Təhvil-təslim aktı necə tərtib edilir: addım-addım
- Əsas müqaviləni müəyyən edin - aktın hansı müqavilə üzrə tərtib edildiyini göstərin
- Tərəfləri qeyd edin - təhvil verən və qəbul edən tərəflərin rekvizitləri
- Obyekti təsvir edin - təhvil verilən mal, iş və ya xidmətin dəqiq adı və xüsusiyyətləri
- Miqdar və vəziyyəti yazın - keyfiyyət, qüsur və çatışmazlıqları qeyd edin
- Tarixi göstərin - təhvilin baş verdiyi tarix
- İmzaları toplayın - hər iki tərəfin səlahiyyətli nümayəndələrinin imzaları
- Surətləri paylaşdırın - hər tərəfə bir surət verin
Tez-tez verilən suallar
Təhvil-təslim aktı olmasa nə baş verər?
Akt olmadıqda malın və ya işin hansı vəziyyətdə təhvil verildiyini sübut etmək çətinləşir. Sonradan qüsur və ya çatışmazlıq iddiası yarandıqda tərəflərin mövqeyi zəifləyir, ödəniş öhdəliyinin yarandığını təsdiq etmək mürəkkəbləşir.
Aktı yalnız bir tərəf imzalaya bilərmi?
Aktın tam hüquqi qüvvəsi üçün hər iki tərəfin imzası tələb olunur. Qəbul edən tərəf ciddi əsas olmadan imzalamaqdan imtina edərsə, bu, öhdəliyin pozulması kimi qiymətləndirilə bilər.
Elektron təhvil-təslim aktı etibarlıdırmı?
Bəli. Möhkəmləndirilmiş elektron imza ilə imzalanmış təhvil-təslim aktı kağız üzərindəki imzalı aktla eyni hüquqi qüvvəyə malikdir.
